BẢN TIN NỘI BỘ HELLOWORLD


Tel.:  (54) 3823650
Fax:  (54) 3823649
Email: i n f o @ h u e c i t . v n
Tuvan_chuongtrinhhoc
Tư vấn dịch vụ

CHIA SẺ KINH NGHIỆM
thu xem duoc khong

Vai Trò Của Môi Trường Công Nghệ Thông Tin và Truyền Thông Trong Việc Nâng Cao Chất Lượng Dạy Học

Bài viết này tổng hợp và nhận xét môi trường ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục ở góc nhìn riêng của một đơn vị cung ứng các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại địa phương. Thông qua các thông tin thực tế triển khai áp dụng để đề xuất một số điểm trong việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông để nâng cao chất lượng dạy học.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) là ngành ứng dụng công nghệ quản lý và xử lý thông tin. Tốc độ phát triển vũ bão của công nghệ làm cho việc luân chuyển thông tin trở nên cực kỳ nhanh chóng và vai trò của thông tin ngày càng trở nên quan trọng. Những khả năng mới mẻ và ưu việt này của CNTT-TT đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tư duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con người.

Chính do tốc độ tăng trưởng và đặc điểm của CNTT-TT nó mà đã có tác động to lớn và toàn diện đến xã hội loài người, và hiển nhiên cũng tác động mạnh mẽ trực tiếp đến giáo dục.

Như chúng ta đã biết, có 3 tác nhân trong một hệ thống giáo dục là người học, người dạy và môi trường dạy và học.

Trong phạm vi của tham luận chúng tôi chỉ đề cập đến tác nhân thứ ba đó là môi trường mà trọng tâm cũng chỉ giới hạn là môi trường CNTT-TT là tác nhân quan trọng ảnh hưởng đến việc dạy và học trong thời đại ngày nay.

Trong thời đại hiện nay CNTT-TT là giải pháp quan trọng cần triệt để khai thác khi dạy và học, môi trường ở đây chính là nơi chứa thông tin. CNTT-TT có thể giúp con người chọn nhập và xử lý thông tin nhanh chóng để biến thành tri thức.

Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, chúng ta đang thực hiện việc tuyên truyền, quảng bá khuyến khích giáo viên, học sinh học và sử dụng CNTT-TT để nâng cao kỹ năng dạy và học, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục. Mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng CNTT-TT trong dạy học là nâng cao một bước cơ bản chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao.

Với tác động của CNTT-TT, môi trường dạy học cũng thay đổi, nó tác động mạnh mẽ tới mọi thành tố của quá trình quản lý, giảng dạy, đào tạo và học tập dựa trên sự hỗ trợ của hệ thống các hạ tầng CNTT-TT và các phần mềm ứng dụng đi kèm. Việc ứng dụng CNTT-TT vào phương pháp giảng dạy đã thay đổi cả vai trò của học sinh và giáo viên

Nếu trước kia trong hệ thống giáo dục truyền thống người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, giáo viên thường là nguồn tài liệu duy nhất cho học sinh học tập, “thầy đọc, trò chép” và học sinh phải đến trường để học. Thì ngày nay trong hệ thống giáo dục hiện đại, giáo viên đã phải dần dần trở thành người hướng dẫn học sinh biết dùng máy tính và Internet để tự tìm nội dung, hình thành và phát triển cho học sinh các phương pháp học chủ động, giáo viên đóng vai trò tạo điều kiện thuận lợi và tháo gỡ khó khăn cho học sinh, giúp học sinh xây dựng tư duy.

Internet đã nối mạng toàn cầu với số lượng lớn thông tin đã được số hoá, con người có thể tìm kiếm, trích lọc, tổng hợp thông tin trong những “kho kiến thức” khổng lồ được liên kết tích hợp với nhau, biến chúng thành nguồn tài nguyên quý giá, có thể chia sẻ, trao đổi thông tin trên phạm vi toàn cầu một cách dễ dàng. Internet đã hỗ trợ điều kiện để học sinh chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình. Kết quả là học sinh có thể tìm kiếm đề tài yêu thích của họ qua mạng, trường học có thể mở rộng các dịch vụ dạy và học đến cả những học sinh ở xa trường.


II.  CÁC ỨNG DỤNG CNTT-TT TRONG NHÀ TRƯỜNG


II.1.  Các giải pháp ứng dụng CNTT-TT trong trường học

Mục tiêu mà ngành giáo dục cần phải hướng đến đó là chuỗi phát triển từ nền tảng cơ bản nhất là tạo các giáo trình (giáo án) điện tử, phát triển đồng bộ để đạt đến ngưỡng của một trường học điện tử tạo tiền đề vững chắc để xây dựng nên một nền giáo dục điện tử tại Việt nam.

Trong lộ trình lý tưởng đó, việc phát triển ứng dụng CNTT-TT trong trường học bắt nguồn từ môi trường học tập, giảng dạy và môi trường tương tác giữa giáo viên và học sinh, giữa nhà trường với gia đình

Để đáp ứng được mục tiêu to lớn đó, việc đầu tư CNTT và các ứng dựng CNTT-TT cần có tính định hướng và chọn lọc. Từ việc phổ biến các công cụ, các phần mềm ứng dụng cho giáo viên, cho đến việc tạo điều kiện và hướng dẫn phương pháp tiếp cận cho học sinh thông qua môi trường mạng.


II.1.1  Cam kết từ cấp lãnh đạo

Các trường học cần phải có sự hỗ trợ, khuyến khích của lãnh đạo trường, đặc biệt là hiệu trưởng trong việc ứng dụng CNTT-TT. Nhà trường cần thiết phải có tầm nhìn và kế hoạch rõ ràng về mức độ ứng dụng CNTT-TT, phải kết hợp và lồng ghép các nội dung CNTT-TT vào những chương trình học cụ thể, không nói ứng dụng CNTT-TT chung chung.

Đối với đội ngũ giáo viên: cần có chính sách huấn luyện, đào tạo  nhằm giúp giáo viên biết cách ứng dụng CNTT-TT trong giảng dạy. Cần xây dựng những tiêu chuẩn cụ thể về năng lực giáo viên, trong đó có tiêu chuẩn kỹ năng ứng dụng CNTT-TT trong giảng dạy; đồng thời cũng cần có chiến lược chính sách động viên, khích lệ giáo viên sử dụng CNTT-TT trong giảng dạy.


II.1.2  Ứng dụng CNTT-TT trong dạy học

Hiện nay các công cụ, các phần mềm ứng dụng được dùng cho việc dạy học bằng CNTT-TT là không thiếu về số lượng và đảm bảo cả về chất lượng, từ các phần mềm thương mại cho đến các phần mềm miễn phí, mã nguồn mở. Tuy nhiên với chi phí bản quyền phần mềm như hiện nay, với việc phổ biến diện rộng và ứng dụng CNTT-TT trong giáo dục cần phải đặc biệt chú trọng đến các phần mềm  miễn phí và mã nguồn mở .

Ứng dụng CNTT-TT vào việc dạy học có nghĩa là việc đầu tiên mà người giáo viên phải thực hiện là có các giáo án điện tử. Giáo án điện tử cần phải được hiểu thống nhất như là một phương pháp dạy học trong đó giáo viên khai thác tiện ích của CNTT-TT để thiết kế các nội dung học tập nhằm giúp học sinh không chỉ lĩnh hội kiến thức, kỹ năng phát triển tư duy, nhận thức mà còn phát triển cả kỹ năng xử lý thông tin và kỹ năng giao tiếp

§   Những phần mềm hỗ trợ để soạn thảo các bài giảng điện tử, giáo án điện tử

Có thể thấy các ứng dụng này hiện nay rất được phổ biến như: MS Office, OpenOffice (soạn văn bản giáo trình), MathCAD, Cabri, Sketpach (Toán), MultiSIM (Điện) Working Model (Vật Lý), GIF Movie Gear (làm hoạt hình), Windows Movie Maker (làm phim),…

Crocodille Clips (tạo các thí nghiệm mô phỏng). Microsoft Producer (miễn phí): Công cụ giúp đưa thêm multimedia (audio và video) vào các bài trình bày của Microsoft PowerPoint, giúp bài trình bày trở nên sống động gấp nhiều lần.

eXe (Mã nguồn mở): Giáo viên không cần các kiến thức chuyên sâu về tin học  mà vẫn có thể phát triển các bài giảng điện tử offline (không cần kết nối vào mạng Internet) sau đó kết xuất ra dưới dạng các trang Web hoặc một gói tuân theo chuẩn SCORM.

Claroline: Là ứng dụng Web miễn phí cho phép tạo hoặc quản lý các khóa học thông qua Web

Như vậy, tùy theo quá trình tiếp cận và kỷ năng của từng giáo viên mà các công cụ hay phần mềm ứng dụng được sử dụng để tạo ra các bài giảng điện tử có nhiều khuynh hướng khác nhau. Điều này sẽ dẫn đến việc phổ biến kinh nghiệm và chia sẻ tài nguyên cho nhau bị hạn chế, không đồng bộ và tốn rất nhiều thời gian. Do vậy, Sở Giáo dục hay các trường học cần tổ chức lựa chọn các phần mềm ứng dụng phục vụ cho việc soạn các giáo án điện tử. Công việc này cần có sự đầu tư rất lớn từ phía cơ sở, để giảm bớt gánh nặng này, các trường học có thể lựa chọn các đơn vị chuyên nghiệp về tư vấn và chuyển giao về các giải pháp nguồn mở để có được các kế hoạch triển khai chuyên nghiệp.

§  Những phần mềm dùng cho ôn tập, kiểm tra, trắc nghiệm

Những phần mềm này cho phép tương tác trên mạng và tự đánh giá như: Hot Potatoes, Easy Test Maker, Castle Toolkit. Hiện nay hầu hết các trường học (tại Thừa Thiên Huế) chưa đầu tư để triển khai các ứng dụng này để tạo nên một kho tri thức dùng chung trong nhà trường.

§  Những phần mềm kích thích, định hướng khả năng tư duy

Các phần mềm này hỗ trợ cho phương pháp tương tác làm việc theo nhóm, là công cụ hỗ trợ nền tảng cho việc tương tác giữa giáo viên với hoc sinh như: FreeMind, InfoRapid KnowledgeMap, Mind Management...

§  Những phần mềm quản lý giáo dục hay quản lý trường học

Các phần mềm quản lý trường học và hệ thống thông tin quản lý giáo dục, cơ sở dữ liệu về học sinh, giáo viên,… trong đó có học bạ và bảng điểm điện tử. Loại hình các phần mềm quản lý trường học này đã và đang được các nhà cung cấp giải pháp trong nước cung cấp nhiều và khá mạnh phù hợp với từng quy mô ứng dụng và mức độ đầu tư khác nhau. Tuy nhiên để có thể tích hợp các thông tin một cách đồng bộ và các cơ sở dữ liệu liên quan thì cần phải thống nhất về các chuẩn (lưu trữ, kết nối, trao đổi thông tin,...)

§  Môi trường CNTT-TT tương tác giữa nhà trường và học sinh

Đó là các website, cổng thông tin: portal, các CMS (Content Management System), các LMS (Learning Management System). Các giải pháp tương tác này dựa trên nền tảng động viên khuyến khích tăng cường phát triển các nội dung thông tin số, thu thập, tổng hợp và chia sẻ thông tin dùng chung cho cộng đồng. Môi trường tương tác này cần tận dụng nguồn tài nguyên trên mạng để học sinh có thể học theo kiểu trực tuyến "online" hoặc ngoại tuyến "offline" nhà trường cung cấp các chương trình về lưu trên CD-ROM, trên các hệ CMS hay LMS để giáo viên và học sinh khai thác theo những phạm vi nhất định.


II.2.  Công nghệ thông tin cũng chỉ là công cụ hỗ trợ

CNTT-TT mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học. Các hình thức dạy học như: dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường CNTT-TT. Do sự phát triển của CNTT-TT mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng.

Nhờ có máy tính mà việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính trở nên sinh động hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với cách dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ cần vài động tác đơn giản là trên màn hình hiện ra ngay nội dung của bài giảng với những hình ảnh, âm thanh sống động thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh. Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp dạy học bằng CNTT-TT so với phương pháp giảng dạy truyền thống là những thí nghiệm, tài liệu được cung cấp bằng nhiều hình thức: hình ảnh, văn bản, video với âm thanh sống động làm cho học sinh dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận có lý, học sinh có thể có những dự đoán về các tính chất, những quy luật. Đây là một công dụng lớn của CNTT-TT trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học. Có thể khẳng định rằng, môi trường CNTT-TT chắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ của học sinh


II.3.  Giáo dục không chỉ dựa vào công nghệ

Mặc dù CNTT-TT mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học nhưng trong một mức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ giáo viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ. CNTT-TT chỉ thực sự hiệu quả đối với một số bài giảng chứ không phải toàn bộ chương trình đào tạo: với những bài học có nội dung ngắn, không nhiều kiến thức mới, thì việc dạy theo phương pháp truyền thống sẽ thuận lợi hơn cho học sinh, vì giáo viên sẽ ghi tất cả nội dung bài học đó đủ trên một mặt bảng và như vậy sẽ dễ dàng củng cố bài học từ đầu đến cuối mà không cần phải lật lại từng “slide” như khi dạy trên máy tính.

Không phải bất kỳ một bài giảng nào được minh họa một phần hoặc thể hiện toàn bộ bằng máy tính đều là bài dạy theo công nghệ dạy học hiện đại. Vì quá trình dạy học là quá trình thực hiện hai hoạt động tương tác: dạy của giáo viên và học của học sinh


III. KẾT LUẬN

Công nghệ giáo dục là vấn đề quan trọng hiện nay, nó cần phải có thể xử lý được các vấn đề như: lựa chọn phương pháp, thiết kế, phát triển, thực hiện và đánh giá tất cả các loại môi trường dạy và học. Môi trường ứng dụng và phát triển CNTT-TT trong trường học cũng là một thành phần trong môi trường dạy và học.

Đổi mới phương pháp dạy học hiện đang là vấn đề để nâng cao chất lượng dạy học. Đó là một trong những mục tiêu quan trọng nhất trong cải cách giáo dục ở nước ta hiện nay. Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT-TT nhằm đổi mới nội dung, phương pháp dạy học là một công việc lâu dài, khó khăn, đòi hỏi rất nhiều điều kiện về cơ sở vật chất, tài chính và năng lực của đội ngũ giáo viên.

Do đó, để đẩy mạnh việc ứng dụng và phát triển CNTT-TT trong trường học trong thời gian tới có hiệu quả, không có gì khác hơn, là nhà nước cần phải tăng dần mức đầu tư để không ngừng nâng cao, hoàn thiện và hiện đại hoá thiết bị, công nghệ dạy học; đồng thời hoàn thiện hạ tầng CNTT-TT để mọi trường học đều có thể kết nối vào mạng Internet tạo được một môi trường ứng dụng và phát triển các ứng dụng CNTT-TT trong việc dạy và học, làm nền tảng cho việc nâng cao chất lượng giáo dục ở nước ta.

 
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]     GS.TSKH.Nhà giáo ND. Nguyễn Xuân Lạc, “Về công nghệ dạy học hiện đại”.

[2]     GS. Lâm Quang Thiệp, “Mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy và học đại học trong thời kỳ mới”.

[3]     Bộ Giáo dục và đào tạo, “Chỉ thị số 39/2007/CT-BGDĐT ngày 31 tháng 7 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên và các trường, khoa sư phạm trong năm học 2007-2008”.

[4]     http://el.edu.net.vn/docs/

 

Trịnh Ngọc Dũng - Huesoft

Tin đã đưa
9 thủ thuật để giữ bí mật cho bản thân trên Facebook  (26/05/2014)
CNTT: Bí quyết tiến nhanh, bắt kịp  (23/07/2012)
Kinh nghiệm "kiếm tiền" cho website nhỏ  (05/06/2012)
13 lý do vì sao doanh nghiệp cần có một website riêng  (18/11/2011)
CÁCH THIẾT LẬP ĐỂ HIỂN THỊ NỘI DUNG TRÊN MÀN HÌNH MÁY TÍNH KHÁC VỚI TRÊN MÁY CHIẾU  (05/05/2011)
“Chỉ điểm” chính xác những file rác cần xóa  (15/03/2011)
Mã hóa và đặt mật khẩu bảo vệ tài liệu trong Word 2010  (14/02/2011)
10 kỹ năng IT ‘hot’ của năm 2011  (02/11/2010)
10 nguyên tắc giao tiếp mới của cư dân mạng  (14/10/2010)
Chị em nữ làm IT  (20/09/2010)
THÔNG MINH DOANH NGHIỆP – Triển khai như thế nào  (13/09/2010)
Hiển thị email chưa đọc trong hộp thư Gmail  (01/09/2010)
Ngăn chặn 11 kiểu tội phạm bảo mật khó phát hiện  (28/01/2010)
Tìm kiếm ảnh tốt hơn Google  (28/01/2010)
Thủ thuật xếp ghép hình đơn giản bằng Photoshop  (21/01/2010)
8 cách dùng IE8 an toàn cho mua hàng trực tuyến  (09/12/2009)
10 mánh khóe lừa đảo qua email  (09/11/2009)
10 công cụ quét virus trực tuyến miễn phí  (14/10/2009)
Một số cách phòng tránh nguy cơ tấn công máy tính  (07/09/2009)
Khám, chữa bệnh cho ổ cứng  (11/08/2009)
Diệt virus không cần phần mềm chuyên dụng  (29/07/2009)
Huesoft chia sẻ kinh nghiệm thiết kế logo  (13/07/2009)
Để laptop tự hủy dữ liệu khi bị mất  (22/06/2009)
10 mẹo cho Ubuntu  (27/05/2009)
10 chiêu tăng lượng truy cập cho website  (11/05/2009)
Mẹo xóa nhanh các nội dung bên trong thư mục  (05/05/2009)
6 bước đơn giản làm giảm dung lượng bộ nhớ trong Firefox  (29/04/2009)
Scan và fax văn bản trực tuyến  (23/04/2009)
Địa chỉ email tiết lộ gì về bạn?  (14/04/2009)
Tự động khôi phục thư mục sau khi khởi động lại  (13/04/2009)
ViewTrans Concept: Dịch tất cả những gì nhìn thấy  (27/03/2009)
Các công cụ giúp quản lý thời gian hiệu quả  (18/03/2009)
Legacy Locker “bảo hiểm” mật khẩu trọn đời  (13/03/2009)
Tự động làm sạch các download cũ trên hệ thống  (11/03/2009)
10 lưu ý để “cấm cửa” virus lây lan trên máy tính  (05/03/2009)
ShutDown Suite - Bộ công cụ tắt máy tính tất cả trong một  (04/03/2009)
Chia sẻ Internet qua USB  (03/03/2009)
4 tiện ích miễn phí kiểm tra và chẩn đoán sức khỏe ổ cứng  (26/02/2009)
7 điều cần biết về OpenOffice  (24/02/2009)
Tạo avatar động từ webcam của chính bạn  (20/02/2009)
Khắc phục những “hậu quả” do virus gây ra  (19/02/2009)
Tăng cường sức mạnh cho Powerpoint - làm thế nào ?  (16/02/2009)
10 phụ kiện Firefox tận dụng thời gian lướt web  (10/02/2009)
10 tổ hợp phím tắt cần phải biết  (09/02/2009)
Những ứng dụng nhẹ cho máy cấu hình thấp  (06/02/2009)
'Ma thuật' chụp ảnh với ngọn lửa  (05/02/2009)
Những thói quen tốt cho người dùng máy tính  (02/02/2009)
10 thủ thuật thú vị với Google Chrome  (22/01/2009)
Biến email thành tài liệu để xử lí với 1 cú nhấp chuột trong Gmail  (16/01/2009)
Mẹo vặt sử dụng USB  (13/01/2009)
10 cách giúp website của bạn thường trực trong danh sách kết quả của Search Engine  (26/12/2008)
Google PageRank những điều cần biết  (26/12/2008)